Shinrin-yoku (森林浴) czyli „kąpiel leśna”

Coraz częściej możemy się spotkać z japońskim pojęciem shinrin-yoku, który znaczy dosłownie „kąpiel leśna” lub „zanurzanie się w lesie”. Obecnie zjawisko to zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Wprowadził je do życia publicznego w roku 1982 roku Minister Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa Japonii Tomohide Akiyama, zachęcając turystów do spacerów po lasach.

Japońscy naukowcy postanowili zbadać jaki wpływ na organizm ludzki mają substancje wydzielane przez las znajdujący się na wulkanicznej wyspie Yaku. Badanie zostało przeprowadzone przez Yoshifumi Miyazaki, profesora Uniwersytetu w Chiba. Wykazały one, że dwukrotny 40 –minutowy spacer w ciągu dnia w cedrowym lesie Yakusugi wpłynął na redukcję stresu fizjologicznego w porównaniu do spacerów o takiej samej długości w laboratorium. Wyniki badań kwestionariuszowych wskazywały na obniżenie punktacji w takich skalach, jak: depresja, złość, zmęczenie i dezorientacja, natomiast skala wigoru odnotowała wzrost punktacji. Również ślinowe stężenie kortyzolu, będące wskaźnikiem reakcji na stres, potwierdzało hipotezę – było niższe w lesie niż w laboratorium. Dało to impuls do otwarcia pierwszego ośrodka terapii lasem w lesie Akasawa, w prefekturze Nagano.

Obecnie w Japonii znajduje się wiele centrów medycznych, gdzie aktywność leśna jest zalecana przez lekarzy biorąc pod uwagę o stan zdrowia i zainteresowania pacjenta. W ten sposób co rok kilka milionów osób przemierza japońskie leśne szlaki. Coraz liczniejsze badania naukowe potwierdzają, że shinrin-yoku poprawia wiele aspektów zdrowia człowieka. Jednym z naukowców badających wpływ tej leśnej terapii na odporność jest japoński lekarz immunolog Qing Li z Nippon Medical School w Tokio. Jego wyniki wskazują, że kąpiele leśne nie tylko pomagają nam walczyć z infekcjami i nawet z procesami nowotworowymi, ale również odgrywają ważną rolę w profilaktyce. Zmniejszają intensywność reakcji zapalnych i stresu oksydacyjnego.

Kolejne przeprowadzane badania zdają się potwierdzać pierwotne wnioski sugerując, że terapia lasem raz w miesiącu umożliwia ludziom utrzymanie lepszych mechanizmów odpornościowych przez cały miesiąc. Innym obszarem, w którym możemy odnaleźć dobroczynny wpływ kąpieli leśnych jest lepsze radzenie sobie ze stresem. Już 15 minutowy spacer powoduje spadek poziomu kortyzolu we krwi oraz w ślinie, zmniejsza napięcie, wyhamowuje współczulny układ nerwowy. Jeżeli chodzi o pacjentów borykających się z problemami związanymi z ciśnieniem, to kąpiele leśne wpływają w sposób optymalizujący. Osoby z wysokim ciśnieniem krwi i tętnem odczuwają jego spadek, natomiast osoby, które mają niskie ciśnienie odnotowują jego wzrost.

Podobne korzystne wnioski wynikają z wpływu shinrin-yoku na pracę układu nerwowego. Relaksacja sercowo-naczyniowa w wyniku spaceru wspomaga pracę przywspółczulnego układu nerwowego. W lesie wzrasta koncentracja uwagi, jednak nie powoduje przy tym zmęczenia. Stan relaksacji umożliwia lepsze skupienie się.

Dr Katarzyna Simonienko - psychiatra, założycielka Centrum Terapii Lasem, opisuje w swojej książce „Terapia lasem w badaniach i praktyce” wiele składowych, które mogą stać za dobroczynnymi efektami kąpieli leśnych. Należą do nich między innymi czynniki aerobiologiczne: specyficzna mikrobiota, którą jest wypełnione leśne powietrze, fitoncydy – substancje wytwarzane w celach obronnych lub komunikacyjnych przez rośliny. Największą grupę stanowią terpenty, 40 tysięcy różnych rodzajów, należą do nich między innymi: α-pinen, β-pinen, kamfora, limenon, czy mircen. Olejki eteryczne będące produktami metabolizmu roślin mają liczne działania biobójcze i przeciwzapalne. Na szczególne właściwości składa się też specyfika środowiska leśnego w postaci czynników klimatycznych: wilgotność powietrza, temperatura, nasłonecznienie, jonizacja powietrza. Nie ostatnim elementem jest fakt, że kąpiel leśna jest wielozmysłowym doświadczeniem, dostarczającym wielu bodźców wzrokowych, słuchowych (śpiew ptaków, szum liści, szmer potoku), węchowych, dotykowych.

Ostatnim, lecz być może jednym z kluczowych aspektów shinrin-yoku zdaje się być to, że spacer w lesie nie powinien mieć określonego celu i nie ma nic wspólnego z „osiąganiem czegokolwiek”. Pokonywany dystans nie musi być długi, tempo niespieszne, sprzyjające zatrzymywaniu się by chłonąć atmosferę otaczającego lasu wszystkimi zmysłami. Wyjątkowy charakter tego zajęcia sprawia, że w naturalny sposób pojawiają się już próby łączenia kąpieli leśnych z innymi technikami relaksacyjnymi, takimi jak: ćwiczenia oddechowe, trening mindfullness, czy ceremonie picia herbaty.

---

Źródła: - Simonienko Katarzyna (2021) Terapia lasem w badaniach i praktyce, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Silva Rerum

- hasło "shinrin yoku" wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Nature_therapy#History