"Zachowuj się" Roberta M. Sapolsky
- Anna Bilska
- 10 sty 2022
- 2 minut(y) czytania
Zaktualizowano: 27 cze 2022
Robert M. Sapolsky jest światowej sławy amerykańskim naukowcem, profesorem neuronauk, neuroendokrynologiem, prymatologiem, który przez prawie trzy dekady prowadził badania w populacji pawianów w Afryce, na pustyni Serengeti. Jego wykłady na Uniwersytecie Stanforda sprzed kilkunastu lat nadal cieszą się niesłabnącą popularnością na youtube. Cykl "Human behavioral biology” („Biologia zachowania człowieka”) pozwala słuchaczom przyjrzeć się ludzkiemu zachowaniu nie zamykając się w przedziale jednej dziedziny naukowej.
Sapolsky łączy wiele dyscyplin, dzięki czemu zyskujemy bardzo szeroką perspektywę patrzenia na ludzkie zachowanie i unikamy pułapek łatwych wyjaśnień.
Wydana w roku 2021 książka Roberta Sapolskiego pt. „Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze i to, co najlepsze” zdaje się swoistym podsumowaniem prowadzonych przez wiele lat wykładów. Autor, w ponad 800-stronnicowej książce prezentuje i analizuje czynniki, które mają wpływ na zachowanie człowieka - co się wydarzyło przed sekundą i kilkoma minutami, godzinami, miesiącami, latami czy też stuleciami.
Łącząc poszczególne cegiełki z neuronauki, endokrynologii, psychologii rozwojowej i społecznej, jak również genetyki, antropologii czy ewolucji prezentuje czytelnikowi złożony obraz czynników, które wywierają wpływ na ludzkie zachowanie. Jasne staje się, jak niezwykle umowny jest podział „natura czy wychowanie” („nature or nurture”), gdyż tak naprawdę nie da się precyzyjnie oddzielić jednego od drugiego.
Szczególnie ciekawe są rozdziały, w których Robert Sapolsky porusza kwestie, jakże aktualne we współczesnym świecie: podział na „my” i „oni” oraz te rzadkie sytuacje, kiedy możliwe jest przełamanie tego silnego podziału poprzez odniesienie się do innych kategorii, które mogą ludzi zjednoczyć. Dobitnie pokazuje to historia „rozejmu bożonarodzeniowego" w trakcie I wojny światowej pomiędzy niemieckimi i brytyjskimi żołnierzami, który miał miejsce w okolicach Ypres w Belgii.
Czy w związku z tym, że czynników wpływających na nasze zachowanie i życie jest tak wiele, możemy mówić w ogóle o wolnej woli? Rodzina, kultura, status społeczno-ekonomiczny wyznaczają i poniekąd determinują zakres trajektorii naszego życia. W takim razie, na co tak naprawdę mamy wpływ my sami?
Warto sięgnąć po tę książkę, by odnaleźć odpowiedź na te pytania dla siebie, bo Sapolsky prezentuje niełatwy do przyjęcia pogląd o braku wolnej woli, ale przy tym nie wyklucza tego, że zmiana jest możliwa. Samo uświadomienie sobie, że nasze zachowania, myślenie i emocje zmieniają się pod wpływem okoliczności, może nas skłonić do inspirowania się postawą i zachowaniem innych. Przykłady innych ludzi, którzy pomimo trudnych sytuacji w swoim życiu potrafili wytrwać i niejako „przekroczyć własne ograniczenia” jest alternatywą dla postawy „załamywania rąk”, a tym samym formuje w nas nowe wzorce zachowania. Skoro udało się to innym, może udać się i mnie. Dążenie do tego, by być lepszym człowiekiem, jest właściwym kierunkowskazem.
Jedno jest pewne – u podstaw zmian stoi nowa wiedza, która wzbogaca nasze dotychczasowe schematy myślenia i postępowania o nowe możliwości - „wiedza dotycząca wiedzy jest narzędziem samym w sobie”.
Źródło: Sapolsky M. Robert (2021) Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to co najgorsze i to co najlepsze, Poznań: Media Rodzina
Komentarze